1879 W SKRÓCIE
Wojna anglo-zuluska: Isandlwana i Rorke's Drift
W styczniu 1879 roku, dwie bitwy rozegrane w odstępie jednego dnia przyniosły królestwu Zulu największe militarne zwycięstwo oraz jedną z najbardziej odznaczonych postaw obronnych w historii armii brytyjskiej.
Zobacz terminy pokazu kultury Zulu na GetYourGuide ↗Brytania najeżdża Zululand
Do 1879 roku niezależne królestwo Zulusów pod rządami króla Cetshwayo stanowiło przeszkodę w brytyjskich planach utworzenia konfederacji w Afryce Południowej. W styczniu 1879 roku brytyjskie siły pod dowództwem lorda Chelmsforda wkroczyły do Zululandu z Natalu — podobno bez pełnej zgody Londynu — dzieląc się na kolumny zmierzające w kierunku zuluskiej stolicy w Ulundi. Było to pierwsze wielkie starcie między brytyjskimi siłami kolonialnymi a pełną armią pułkową Zulusów walczącą na własnym terenie, a pierwsze dni kampanii wcale nie przebiegły tak, jak pewni siebie brytyjscy dowódcy przewidywali.
Bitwa pod Isandlwaną
22 stycznia 1879 roku około 20-tysięczne siły Zulusów, stosując klasyczną taktykę okrążenia „rogów bawoła” opracowaną przez Shakę dekady wcześniej, rozbiły brytyjski obóz pod Isandlwaną, broniony przez około 1700 brytyjskich i kolonialnych żołnierzy. Do dziś pozostaje to jedną z najdotkliwszych porażek zadanych nowoczesnej armii kolonialnej przez siły przedindustrialne w XIX wieku, a wstrząs, jaki wywołała w Wielkiej Brytanii, wymusił fundamentalną i kosztowną rewizję taktyki, linii zaopatrzenia, obrony obozów oraz liczebności wojsk na pozostałą część kampanii, która toczyła się w kolejnych miesiącach.
Bitwa o Rorke's Drift
Kilka godzin po Isandlwanie, tego samego dnia i w nocy z 22 na 23 stycznia 1879 roku, kilkutysięczna rezerwowa siła Zulusów zaatakowała niewielki brytyjski garnizon — liczący mniej niż 150 ludzi, z których wielu było chorych lub rannych — broniący stacji misyjnej i składu zaopatrzenia w pobliskim Rorke's Drift. Obrońcy wytrwali w obliczu powtarzających się nocnych szturmów, wykorzystując prowizoryczne barykady z drewnianych skrzyń po sucharach i worków z kukurydzą. Starcie to przeszło do historii dzięki przyznaniu aż 11 Krzyży Wiktorii — najwięcej, jakie kiedykolwiek otrzymał jeden brytyjski pułk za pojedyncze starcie w swoich dziejach.
Jak zakończyła się wojna
Mimo niepowodzeń ze stycznia, Brytyjczycy wysłali posiłki i wznowili ofensywę w kolejnych miesiącach, ostatecznie pokonując główną armię Zulusów w bitwie pod Ulundi w lipcu 1879 roku. Cetshwayo został wkrótce potem pojmany i zesłany na wygnanie, a królestwo rozbito na mniejsze, rywalizujące ze sobą plemiona pod brytyjskim nadzorem — co zapoczątkowało koniec politycznej niezależności Zulusów jako zjednoczonego królestwa, choć nie ich tożsamości kulturowej, która przetrwała okres kolonialny i pozostaje silna w KwaZulu-Natal do dziś, widoczna zarówno w języku, jak i w zwyczajach oraz ceremoniach.
Isandlwana kontra Rorke's Drift – przegląd w pigułce
Te dwie bitwy często omawia się łącznie ze względu na ich niemal jednodniowy odstęp czasowy oraz wspólne tło kampanii wojny anglo-zuluskiej, ale były to bardzo różne starcia pod względem skali, terenu i rezultatu — jedna to pogrom dużej, mobilnej siły polowej zaskoczonej na otwartym terenie niemal bez ostrzeżenia, druga to udana obrona małego, improwizowanego garnizonu utrzymującego stałe pozycje przez długą noc powtarzanych ataków. Poniższa tabela zestawia obie bitwy obok siebie, aby szybko porównać ich skalę i wynik.
Porównanie Isandlwany i Rorke's Drift
| Odkryj magię Pragi z prywatnym przewodnikiem, który zabierze Cię do serca miasta – od majestatycznego Zamku Praskiego po katedrę św. Wita. Pomiń kolejki i ciesz się kameralną atmosferą, a elastyczne odwołanie daje Ci pełną swobodę planowania. | Isandlwana (22 stycznia 1879) | Rorke's Drift (22–23 stycznia 1879) |
|---|---|---|
| Wynik | Zdecydowane zwycięstwo Zulusów | Brytyjski garnizon utrzymał pozycje |
| Skala | Około 20 000 żołnierzy Zulusów przeciwko ~1 700 Brytyjczykom/kolonistom | Kilka tysięcy Zulusów przeciwko mniej niż 150 obrońcom |
| Znane z | Jedna z najcięższych klęsk armii kolonialnej w tej epoce | 11 Krzyży Wiktorii — najwięcej za jedną akcję |
Zwiedzanie pól bitewnych
Isandlwana i Rorke's Drift leżą w północnej części KwaZulu-Natal – to obszar odrębny i zupełnie inny rodzaj wyprawy niż wioski kulturowe w okolicach Durbanu opisywane na tej stronie; można je zwiedzić jako dedykowaną wycieczkę po polach bitew, a nie jako szybki półdniowy dodatek od wybrzeża. Jeśli to właśnie historia wojskowości Zulusów przyciąga Cię w ten region, warto potraktować ją jako osobny etap podróży po KwaZulu-Natal, najlepiej z przewodnikiem specjalizującym się w polach bitew, który poprowadzi Cię po autentycznym terenie – zamiast zakładać, że pokaz tańca w wiosce kulturowej gdzieś w pobliżu Durbanu obejmie tę samą historyczną tematykę.